Τετάρτη, 24 Οκτωβρίου 2012

Οταν η λόγχη νίκησε το πύρ



Ανάμεσα στα πολλά γεγονότα που διαδραματίστηκαν και επηρέασαν την ιστορική πορεία του ελληνικού έθνους, ξεχωρίζουν τα  πολεμικά γεγονότα γιατί με αυτά διασφαλίστηκε η ελευθερία, η κυριαρχία  και η εθνική μας ανεξαρτησία.


Έτσι λοιπόν  με την ευκαιρία  εορτασμού των 100 ετών από τους νικηφόρους βαλκανικούς  πολέμους  θα κάνουμε μια  συνοπτική ιστορική αναδρομή γιατί…

 « Από τα μονοπάτια του παρελθόντος θα οδηγηθούμε στη λεωφόρο του μέλλοντος».


Μετά την ήττα της Ελλάδος στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, μια ήττα  ταπεινωτική, ο  Ελευθέριος Βενιζέλος  ο οποίος ανέλαβε το 1909 ως πρωθυπουργός της Ελλάδος έθεσε ως πρώτη προτεραιότητα την αναδιοργάνωση και τον εξοπλισμό του στρατού. Ένας πολιτικός με ευέξαπτη φαντασία και διορατικότητα, έγκαιρα σύναψε συμμαχίες με τα γειτονικά βαλκανικά κράτη γιατί έτσι ήταν ο μόνος δρόμος για την απελευθέρωση των τουρκοκρατούμενων ελληνικών εδαφών, δηλαδή σύμμαχοι κατ’ ανάγκην.
Η καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία  μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα κατείχε στη βαλκανική  χερσόνησο εκτεταμένες και ζωτικές περιοχές, όπως το Νόβι Παζάρ, την Ήπειρο, την Μακεδονία και τη Θράκη, όπου κατοικούσαν χριστιανικοί πληθυσμοί.

ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ Α΄ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Η Ελλάδα και τα άλλα Βαλκανικά Κράτη είχαν βλέψεις προς τις περιοχές αυτές, τόσο για την απελευθέρωση συμπαγών ομοεθνών τους, οι όποιοι εξακολουθούσαν να αναστενάζουν κάτω από τον βαρύτατο τουρκικό ζυγό, όσο και για την εδαφική επέκταση.
Με το  κίνημα των Νεότουρκων το 1908 όλες οι μειονότητες και κυρίως η Ελληνική τέθηκαν σε διωγμό με κίνδυνο την εξαφάνισή τους. Έτσι η Βουλγαρία απέβλεπε στη δημιουργία της Μεγάλης Βουλγαρίας της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου του 1878. Η Σερβία φιλοδοξούσε να επεκταθεί στη Αδριατική και στο Αιγαίο. Η Ελλάδα επεδίωκε στη απελευθέρωση της Ηπείρου, Μακεδονίας και των νήσων του Αιγαίου. Αυτό όμως που πρέπει να τονισθεί είναι ότι από όλα αυτά τα Κράτη η Ελλάδα διέθετε τους περισσότερους και επικρατέστερους ιστορικούς και εθνολογικούς τίτλους για την υποστήριξη των βλέψεών της.

Αλλά ας δούμε την στρατιωτική κατάσταση των εμπλεκομένων χωρών στον πόλεμο και τον εξοπλισμό τους   για να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας και να κατανοήσουμε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι ισχυρές και αξιόμαχες όταν το έμψυχο δυναμικό έχει υψηλό φρόνημα   γιατί είναι  πολλαπλασιαστής ισχύος. Επιβάλλεται να θυμηθούμε πώς απάντησε για το έμψυχο δυναμικό, ο Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης εκείνη την εποχή στον Ελευθέριο Βενιζέλο, όταν ρωτήθηκε  αν η Ελλάδα μπορούσε να αντιμετωπίσει το τουρκικό στόλο το 1912   είπε τα παρακάτω:

 «Εγώ κύριε Πρόεδρε δεν καταγίνομαι με το χι συν ψι και τας γωνίας αποκλίσεως.   Ξεύρω να πω ένα πράγμα. Καράβια άνευ ικανού εμψύχου υλικού, είναι μόλυβδος βαρύς βυθιζόμενος εντός ύδατος. Σας διαβεβαιώ ότι με τα καράβια που έχομε θα κάμουμε καλά τη δουλειά μας».

 Ο Ναύαρχος του απάντησε ότι δεν μετράνε τα καράβια, αλλά το “έμψυχο δυναμικό.”!!

Βουλγαρία: Ο Βουλγαρικός Στρατός βρισκόταν σε πολύ καλό μαχητικό επίπεδο. Ο οπλισμός για τη εποχή ήταν σύγχρονος. Διέθετε τυφέκια Μάουζερ , πεδινά πυροβόλα Σναΐδερ 1908, ορειβατικά και οβιδοβόλα. Διέθετε 11 μεραρχίες πεζικού (υπόψιν κάθε μεραρχία ήταν διπλάσια σε δύναμη της ελληνικής), 1 μεραρχία και 1 ταξιαρχία Ιππικού και 80 τάγματα εθνοφρουράς. Οι παραπάνω δυνάμεις ήταν οργανωμένες σε 3 Στρατιές με Αρχιστράτηγο το Στρατηγό Σαβώφ Η ανάπτυξη και η συγκέντρωση των βουλγάρικων δυνάμεων έγινε κατά μήκος της βορείου μεθορίου της Θράκης.

Σερβία: Ο Σερβικός Στρατός και αυτός ήταν  σε καλό μαχητικό επίπεδο. Ο οπλισμός ήταν όμοιος με εκείνο του βουλγαρικού Στρατού. Διέθετε 10 μεραρχίες, 1 μεραρχία ιππικού και δυο ανεξάρτητες ταξιαρχίες  πεζικού. Αρχιστράτηγος ήταν ο Βασιλιάς Πέτρος με βοηθό  τον πραγματικό Αρχιστράτηγο Βοεβόδα Πούτνιν. Οι παραπάνω δυνάμεις ήταν οργανωμένες σε 4 Στρατιές, οι οποίες ήταν αναπτυγμένες και συγκεντρωμένες στην άνω κοιλάδα του Μοράβα ποταμού και στο Νόβι Παζάρ,

Μαυροβούνιο: Ο Στρατός του Μαυροβουνίου έφτανε στις 4 μεραρχίες. Ήταν στρατός ορεσιβίων και αρίστων πολεμιστών όμως  η οργάνωση και ο εξοπλισμός ήταν σε κακή κατάσταση.

Ελλάδα: Ο Ελληνικός Στρατός βρισκόταν σε εξαίρετο μαχητικό επίπεδο. Είχε αναδιοργανωθεί , εκπαιδευτεί και  ήταν πολύ καλά εξοπλισμένος σε σύγχρονο οπλισμό για την εποχή όπως τυφέκια Μάνλιχερ, πολυβόλα Σβάρτς Λόζε, πυροβόλα Σναΐδερ. Διέθετε 8 μεραρχίες, 1 ταξιαρχία ιππικού και δυο ανεξάρτητα αποσπάσματα και ορισμένα εθελοντικά τμήματα .Ο όγκος του Ελληνικού Στρατού ήταν συγκεντρωμένος στη Θεσσαλία, υπό τον Αρχιστράτηγο  Διάδοχο Κωνσταντίνο.

Ο Ελληνικός στόλος και αυτός εκσυγχρονίστηκε με νέες μονάδες που περιλάμβανε 4 Θωρηκτά  με ναυαρχίδα το Θρυλικό «Αβέρωφ», 15 αντιτορπιλικά, 1 υποβρύχιο, 5 τορπιλοβόλα και πολλά βοηθητικά σκάφη. Ο στόλος από την αρχή κυριάρχησε  στο Αιγαίο, απέκλεισε τον τουρκικό στόλο στη Θάλασσα Μαρμαρά.

Παραπλεύρως βλέπουμε το πλέον επιτυχημένο από αυτά τα  τυφέκια το Ελληνικό Mannlicher-Schönauer (Μάνλιχερ-Σενάουερ) M1903 των 6,5 mm. Το πρώτο συμβόλαιο για 60.000 τεμάχια με την κατασκευάστρια εταιρία υπογράφηκε στα τέλη του 1905. Στα 1907 άρχισαν οι πρώτες παραλαβές. Μέχρι το ξέσπασμα του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου, το Φθινόπωρο του 1912 ο Ελληνικός Στρατός είχε παραλάβει συνολικά 130.000 τυφέκια και αραβίδες, καθώς και 100 εκατομμύρια φυσίγγια.

Τουρκία: Η Τουρκία με πληθυσμό τότε 24 εκατομμύρια διέθετε 31 αξιόμαχες μεραρχίες πεζικού και 1 μεραρχία ιππικού. Πρέπει να αναφέρουμε εδώ ότι το σχέδιο αναδιοργανώσεως του Τουρκικού Στρατού από την Γερμανική αποστολή προέβλεπε 100 μεραρχίες αλλά δεν είχε υλοποιηθεί μέχρι το1912. Ο οπλισμός  τους ήταν τυφέκια Μάουζερ , πολυβόλα Μαξίμ, πυροβόλα πεδινά Κρουπ και οβιδοβόλα.

Περιοχή Επιχειρήσεων

Το Θέατρο πολέμου θα περιλάβει  ολόκληρο το γεωγραφικό χώρο της τότε Ευρωπαϊκής  Τουρκίας. Έτσι έχουμε τις Βουλγαροτουρκικές επιχειρήσεις με  επικρατέστερη  την μάχη  Λουλέ  Μπουργάς. Τις Σερβοτουρκικές επιχειρήσεις με επικρατέστερη μάχη του Κουμάνοβου όπου εκεί οι σέρβοι κατέλαβαν τα Σκόπια. Τις Μαυροβουνιοτουρκικές επιχειρήσεις όπου στη μάχη του Νόβι Παζάρ οι Μαυροβούνιοι κατέλαβαν την Σκόδρα και τις Ελληνοτουρκικές επιχειρήσεις όπου μπορούμε να τις χωρίσουμε σε δυο επιμέρους θέατρα επιχειρήσεων στη Θεσσαλία – Μακεδονία  και στη Ήπειρο.

Οι Ελληνοτουρκικές Επιχειρήσεις στη Θεσσαλία – Μακεδονία
Ο Ελληνικός Στρατός στις 5 Οκτωβρίου 1912 εισέβαλε στο τουρκοκρατούμενο  ελληνικό έδαφος αφού απώθησε τις τουρκικές δυνάμεις, προέλασε προς Σαραντάπορο, όπου ήταν αμυντικά εγκατεστημένες 2 τουρκικές μεραρχίες. Στις 9 Οκτωβρίου η Στρατιά της Θεσσαλίας επιτίθεται, η μάχη είναι λυσσαλέα. Οι Τούρκοι μετά από σκληρή αντίσταση και τη σοβαρότερη απειλή αποκοπής των νότων τους συμπτύσσονται και    εγκατα -λείπουν όλο το υλικό τους. Η Στρατιά της Θεσσαλίας καταδιώκοντας τους Τούρκους κατέλαβε τα Σέρβια. Στις 16 Οκτωβρίου, η Στρατιά αφού καλύφτηκε προς την Πτολεμαΐδα με την V μεραρχία και προς τα Γρεβενά  και Καστοριά με το απόσπασμα Γεννάδη, πέρασε το Βέρμιο Όρος με σκοπό να κινηθεί προς Θεσσαλονίκη για να την απελευθερώσει. Όμως  κοντά στα Γιαννιτσά  συναντά ισχυρές τουρκικές δυνάμεις που μεταφέρθηκαν εκεί εσπευσμένα από την κοιλάδα του Στρυμόνα ποταμού  και διεξάγει μάχη εκ συναντήσεως, μια μάχη σκληρή γιατί παιζόταν η τύχη της Θεσσαλονίκης. ΟΙ Τούρκοι ηττήθηκαν και υποχώρησαν προς την Θεσσαλονίκη. Στις 26 Οκτωβρίου 1912 ο Χασάν Ταξίν Πασάς με το στρατό του 25000 στρατιώτες ,1000 αξκοι  και όλο το υλικό παραδόθηκε στον Έλληνα Αρχιστράτηγο. Παράλληλα όμως η 7η Βουλγαρική μεραρχία, που κινήθηκε εσπευσμένα από τις Σέρρες για Θεσσαλονίκη επιχείρησε να εισέλθει στη πόλη αλλά της απαγορεύτηκε αυτό. Τελικά η Ελληνική Κυβέρνηση επέτρεψε την είσοδο στην πόλη μονό 2 ταγμάτων για προσωρινή διαμονή. Τα 2 τάγματα όμως που παρέμειναν στη πόλη, αργότερα στο Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο τον Ιούνιο του 1913 αιχμαλωτίστηκαν. Μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης η Στρατιά Θεσσαλίας άφησε ένα τμήμα της Στρατιάς (3 μεραρχίες και 1 Σύνταγμα Ιππικού) στη Θεσσαλονίκη υπό τον Στρατηγό Καλλάρη και με τις υπόλοιπες δυνάμεις της (3 μεραρχίες και 1 Σύνταγμα Ιππικού) κατευθύνθηκε μέσω Έδεσσας – Άρνισσας προς τη Δυτική Μακεδονία. Μετά από συνεχείς μάχες στη Κέλλη ο Ελληνικός Στρατός κατέλαβε τη Φλώρινα και την Καστοριά. Στη συνέχεια ύστερα από αγώνα στο Σμαρδέσι και τη Μπιγλίτσα ο Ελληνικός Στρατός στις 7 Δεκεμβρίου 1912 απελευθερώνει την Κορυτσά και προχωρεί μέχρι το Λεσκοβίκι. Τότε οι Τούρκοι κινήθηκαν προς τα Ιωάννινα.

Οι Ελληνοτουρκικές Επιχειρήσεις στην Ήπειρο

Ταυτόχρονα όμως η Στρατιά Ηπείρου αφού και αυτή εξόρμησε στις 5 Οκτωβρίου 1912 από την Άρτα απελευθερώνει την Πρέβεζα στις 20 Οκτωβρίου και την γύρω περιοχή. Οι Τούρκοι εξαναγκάζονται και κινούνται προς τα Ιωάννινα. Εκεί με διαδοχικές επιθέσεις της Στρατιάς Ηπείρου από 1-3 Δεκεμβρίου 1912 και 7-10 Ιανουαρίου 1913 για την άλωση του φρουρίου Μπιζανίου και την απελευθέρωση των Ιωαννίνων, απέβησαν άκαρπες.
Στις 10 Ιανουαρίου 1913 έφτασε στην Ήπειρο ο διάδοχος Κωνσταντίνος με το επιτελείο του και ανέλαβε και την Διοίκηση της Στρατιάς Ηπείρου. Έτσι με 4 μεραρχίες εκτελεί αιφνιδιαστική επίθεση και απελευθερώνει την πόλη των Ιωαννίνων. Ο Εσάτ Πασάς παραδόθηκε στις 21 Φεβρουαρίου με την Στρατιά του και 100 πυροβόλα. Μετά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων ο κυρίως όγκος του Στρατού μεταφέρθηκε πάλι στη Θεσσαλονίκη. Στην Ήπειρο παρέμεινε η VIII μεραρχία.
Αλλά και στις Ναυτικές επιχειρήσεις, ο Ελληνικός Στόλος υπό τον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, από την έναρξη του πολέμου έθεσε σε έλεγχο όλο το Αιγαίο που είχε ορμητήριο τη νήσο Λήμνο. Έτσι υποχρέωσε τον Τουρκικό στόλο να είναι αποκλεισμένος  στη Θάλασσα Μαρμαρά και πέτυχε την απελευθέρωση των νήσων  του Αιγαίου. Ο Τουρκικός στόλος 2 φορές αποπειράθηκε  να περάσει το Αιγαίο (3 Δεκεμβρίου1912 και 5 Ιανουαρίου 1913) αλλά υπέστη σοβαρές ζημιές. Έκτοτε ο Τουρκικός στόλος παρέμεινε κλεισμένος στη Θάλασσα Μαρμαρά και δεν τόλμησε να εξέλθει από τα στενά των Δαρδανελίων.

Ο B' Βαλκανικός Πόλεμος του 1913 ήταν πολύ σύντομος αλλά και πολύ αιματηρός. Ο Ελληνικός Στρατός ύστερα από φονικότατες αλλά νικηφόρες μάχες (Κιλκίς - Λαχανά, Δοϊράνη, Στρώμνιτσα, Κρέσνα, Τζουμαγιά) ανάγκασε τους Βουλγάρους να ζητήσουν ανακωχή.


Τέλος, πρέπει να τονίσουμε ότι σ΄ όλες  τις μάχες των Βαλκανικών Πολέμων κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα  ήταν η μετωπική επίθεση  σε συνδυασμό με την  υπερκέραση των εχθρικών τμημάτων. Κυριάρχησε η ορμητικότητα και η επιθετικότητα,  ήταν μάχες όπου η λόγχη νίκησε το πυρ.
Oι συνεχείς νίκες στους Βαλκανικούς πολέμους ήταν αποτέλεσμα, κυρίως, ηθικού, της ανδρείας και του ηρωισμού του Στρατού. Οι Θυσίες ήταν πολύ μεγάλες και οι απώλειες σε έμψυχο υλικό βαρύτατες.
 Το Ελληνικό Κράτος διπλασιάστηκε σε έκταση και πληθυσμό,  αυτό δημιούργησε καλύτερες προϋποθέσεις για κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Οι Έλληνες απέδειξαν αυτά που έγραψε και ο εθνικός μας Ποιητής Κωστής Παλαμάς :
     «Η μεγαλοσύνη των λαών δε μετριέται με το στρέμμα
       Με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και με το αίμα».
Όπως επίσης:
     «Τότε πεθαίνουν οι νεκροί, 
       όταν τους λησμονούνε». 

 

                                                               






Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου